Αρθρίτιδα Γόνατος

Το γόνατο έχει τρία διαμερίσματα: το έσω, το έξω και την επιγονατιδομηριαία. Η φθορά εμφανίζεται συχνότερα στο έσω διαμέρισμα, καθώς αυτό δέχεται τα μεγαλύτερα φορτία, ιδιαίτερα όταν συνυπάρχει ραιβότητα.

Ο αρθρικός χόνδρος δεν έχει αγγεία ούτε νεύρα. Δεν αναγεννάται ουσιαστικά και δεν αποτελεί ο ίδιος πηγή πόνου. Ο πόνος προέρχεται από το υποχόνδριο οστό, τον αρθρικό υμένα, τον αρθρικό θύλακο και τα περιαρθρικά μαλακά μόρια. Καθώς ο χόνδρος φθείρεται, το υποχόνδριο οστό αντιδρά με σκλήρυνση, σχηματισμό κύστεων και οστεοφύτων, ενώ ο αρθρικός υμένας φλεγμαίνει και παράγει περισσότερο αρθρικό υγρό.

Πόνος που επιδεινώνεται με τη δραστηριότητα και ανακουφίζεται με την ανάπαυση.

Πόνος στις σκάλες, ιδιαίτερα στην κατάβαση.

Πρωινή δυσκαμψία που διαρκεί συνήθως λιγότερο από 30 λεπτά, σε αντίθεση με τις φλεγμονώδεις αρθρίτιδες, όπου διαρκεί περισσότερο.

Δυσκολία να σηκωθείτε από καρέκλα, χαμηλό κάθισμα ή αυτοκίνητο.

Κριγμοί ή αίσθημα τριβής κατά την κίνηση του γόνατος.

Διόγκωση του γόνατος από συλλογή αρθρικού υγρού, ιδιαίτερα μετά από δραστηριότητα.

Προοδευτική παραμόρφωση του άκρου, με το γόνατο να γίνεται ραιβό ή βλαισό.

Στα προχωρημένα στάδια, πόνος ακόμη και στην ανάπαυση ή κατά τη διάρκεια της νύχτας.

Ηλικία και γυναικείο φύλο.

Αυξημένο σωματικό βάρος – ο σημαντικότερος τροποποιήσιμος παράγοντας κινδύνου. Κάθε επιπλέον κιλό αυξάνει σημαντικά τα φορτία που δέχεται το γόνατο κατά τη βάδιση.

Προηγούμενος τραυματισμός, όπως ρήξη μηνίσκου, ρήξη πρόσθιου χιαστού συνδέσμου ή ενδαρθρικό κάταγμα.

Διαταραχή του άξονα του σκέλους (ραιβότητα ή βλαισότητα), που αυξάνει τα φορτία σε ένα διαμέρισμα του γόνατος.

Βαριά χειρωνακτική εργασία, ιδιαίτερα με συχνή γονυκλισία, βαθύ κάθισμα ή επαναλαμβανόμενη άρση βαρών.

Κληρονομικότητα.

Αδυναμία του τετρακεφάλου, η οποία μειώνει τη σταθερότητα και αυξάνει τα φορτία στην άρθρωση.

Η κλινική εξέταση αξιολογεί τον άξονα του σκέλους, το εύρος κίνησης, την παρουσία οιδήματος ή συλλογής υγρού, τα σημεία ευαισθησίας και τη σταθερότητα του γόνατος.

Η ακτινογραφία σε όρθια θέση με φόρτιση αποτελεί τη βασική απεικονιστική εξέταση. Αναδεικνύει τη στένωση του μεσάρθριου διαστήματος, τα οστεόφυτα, την υποχόνδρια σκλήρυνση και τις υποχόνδριες κύστεις. Οι ακτινογραφίες χωρίς φόρτιση μπορεί να υποεκτιμήσουν τη βαρύτητα της φθοράς.

Η ακτινογραφία ολόκληρου του κάτω άκρου είναι απαραίτητη όταν σχεδιάζεται διορθωτική οστεοτομία ή αρθροπλαστική, καθώς επιτρέπει τη μέτρηση του μηχανικού άξονα. Η μαγνητική τομογραφία δεν είναι απαραίτητη στην τυπική οστεοαρθρίτιδα.Ζητείται όταν απαιτείται λεπτομερής εκτίμηση των μαλακών μορίων, του αρθρικού χόνδρου και πιθανής οστεοχόνδρινης βλάβης.

Αποτελεί την πρώτη επιλογή και μπορεί να ανακουφίσει τα συμπτώματα και να καθυστερήσει την αρθροπλαστική για χρόνια.

Μείωση βάρους. Απώλεια ακόμη και μικρού ποσοστού του σωματικού βάρους μειώνει αισθητά τον πόνο.

Άσκηση και ενδυνάμωση. Η ενδυνάμωση του τετρακεφάλου και των γλουτιαίων είναι από τις αποτελεσματικότερες παρεμβάσεις. Δραστηριότητες χαμηλής επιβάρυνσης: κολύμβηση, ποδήλατο, βάδιση σε επίπεδο έδαφος.

Φαρμακευτική αγωγή. Παρακεταμόλη, μη στεροειδή αντιφλεγμονώδη σε εξάρσεις, τοπικά σκευάσματα.

Ενδαρθρικές εγχύσεις. Το υαλουρονικό οξύ βελτιώνει τη λίπανση και μπορεί να προσφέρει ανακούφιση σε επιλεγμένους ασθενείς.Τα κορτικοστεροειδή δίνουν γρήγορη ανακούφιση σε οξεία έξαρση με συλλογή, αλλά δεν επαναλαμβάνονται συχνά.

Υποστηρικτικά μέσα. Μπαστούνι στην αντίθετη πλευρά, κατάλληλα υποδήματα, νάρθηκας αποφόρτισης σε μονοδιαμερισματική νόσο.

Οστεοτομία. Απευθύνεται σε νεότερους και δραστήριους ασθενείς με μονοδιαμερισματική οστεοαρθρίτιδα και διαταραχή του μηχανικού άξονα. Με τη διόρθωση του άξονα μεταφέρεται το φορτίο στο υγιέστερο διαμέρισμα και μπορεί να καθυστερήσει η ανάγκη για αρθροπλαστική.

Μονοδιαμερισματική αρθροπλαστική. Ενδείκνυται όταν η φθορά περιορίζεται σε ένα μόνο διαμέρισμα του γόνατος και οι σύνδεσμοι, ιδιαίτερα ο πρόσθιος χιαστός, είναι λειτουργικά επαρκείς.

Ολική αρθροπλαστική γόνατος. Αποτελεί τη θεραπεία εκλογής για την προχωρημένη οστεοαρθρίτιδα, όταν ο πόνος και ο λειτουργικός περιορισμός δεν ελέγχονται πλέον με συντηρητικά μέτρα.