Εξάρθρημα Αγκώνα

Η σταθερότητα του αγκώνα εξασφαλίζεται από τη συνεργασία της οστικής ανατομίας της άρθρωσης, των συνδέσμων και των γύρω μυών. Καθοριστικό ρόλο έχουν η ωλενοβραχιόνια άρθρωση, ο έσω πλάγιος σύνδεσμος και το έξω πλάγιο συνδεσμικό σύμπλεγμα, ενώ η κεφαλή της κερκίδας λειτουργεί ως σημαντικός δευτερογενής σταθεροποιητής, ιδιαίτερα απέναντι στις βλαισές δυνάμεις και την αξονική φόρτιση.

Ο συχνότερος μηχανισμός είναι η πτώση πάνω σε τεντωμένο χέρι. Η δύναμη μεταδίδεται κατά μήκος του αντιβραχίου και προκαλεί εξάρθρημα του αγκώνα, με μετατόπιση της ωλένης σε σχέση με το βραχιόνιο.

Στις κακώσεις αυτές οι σύνδεσμοι ρήγνυνται με προβλέψιμη σειρά, ξεκινώντας από την έξω πλευρά και προχωρώντας προς την έσω.

Τα εξαρθρήματα διαχωρίζονται ανατομικά σε οπίσθια εξαρθρήματα (90% των περιστατικών) (οπίσθια έξω και οπίσθια έσω), και σε πρόσθια που είναι αρκετά σπάνιες κακώσεις υψηλής ενέργειας. Επιπλέον χωρίζονται σε απλά και σε σύνθετα ανάλογα με την βαρύτητα της κάκωσης.

Απλό εξάρθρημα σημαίνει ότι δεν υπάρχει συνοδό κάταγμα. Είναι το συχνότερο και έχει καλή πρόγνωση.

Σύνθετο εξάρθρημα είναι το εξάρθρημα που συνοδεύεται από ένα ή περισσότερα κατάγματα του αγκώνα. Η σοβαρότερη μορφή είναι η λεγόμενη «ατυχής τριάδα» (terrible triad), η οποία περιλαμβάνει εξάρθρημα του αγκώνα, κάταγμα της κεφαλής της κερκίδας, κάταγμα της κορωνοειδούς απόφυσης και ρήξη του έξω πλάγιου συνδεσμικού συμπλέγματος, συνήθως του ωλένιου έξω πλάγιου συνδέσμου (LUCL). Πρόκειται για μια βαριά κάκωση που σχεδόν πάντα απαιτεί χειρουργική αποκατάσταση και συνοδεύεται από αυξημένο κίνδυνο δυσκαμψίας, υπολειπόμενης αστάθειας και μετατραυματικής αρθρίτιδας.

Έντονος, αιφνίδιος πόνος τη στιγμή του τραυματισμού

Ορατή παραμόρφωση του αγκώνα

Αδυναμία κίνησης του αγκώνα και του άνω άκρου

Ταχεία εμφάνιση οιδήματος και συχνά εκχύμωσης τις επόμενες ώρες

Αίσθημα αστάθειας ή ότι ο αγκώνας «βγήκε από τη θέση του»

Μούδιασμα ή μυρμήγκιασμα στα δάκτυλα, όταν συνυπάρχει κάκωση ή πίεση νεύρου.

Ψυχρότητα ή ωχρότητα του χεριού (σπάνια), που μπορεί να υποδηλώνει αγγειακή κάκωση και απαιτεί άμεση αντιμετώπιση.

Προσοχή: Το εξάρθρημα του αγκώνα αποτελεί επείγουσα κατάσταση. Αν ο αγκώνας είναι εμφανώς παραμορφωμένος ή συνυπάρχει μούδιασμα, αδυναμία κίνησης των δακτύλων ή το χέρι είναι ψυχρό και ωχρό, απαιτείται άμεση μεταφορά σε Τμήμα Επειγόντων Περιστατικών.

Ο έλεγχος της νευροαγγειακής κατάστασης προηγείται κάθε άλλης ενέργειας. Αξιολογούνται η κερκιδική και, όπου είναι εφικτό, η ωλένια σφύξη, η τριχοειδική επαναπλήρωση, καθώς και η αισθητική και κινητική λειτουργία του μέσου, του ωλένιου και του κερκιδικού νεύρου. Η εξέταση επαναλαμβάνεται υποχρεωτικά μετά την ανάταξη.

Η ακτινογραφία πριν την ανάταξη είναι υποχρεωτική για τον εντοπισμό συνοδών καταγμάτων, και επαναλαμβάνεται μετά για επιβεβαίωση και έλεγχο της ανάταξης.

Η αξονική τομογραφία ζητείται σε κάθε σύνθετο εξάρθρημα, για τον σχεδιασμό της χειρουργικής αντιμετώπισης. Η μαγνητική τομογραφία εκτιμά τις συνδεσμικές βλάβες σε περιπτώσεις επίμονης αστάθειας.

Η ανάταξη γίνεται σε νοσοκομειακό περιβάλλον με επαρκή αναλγησία. Αμέσως μετά ελέγχεται η σταθερότητα σε όλο το εύρος κίνησης – το εύρημα αυτό καθορίζει τη συνέχεια.

Μετά την ανάταξη, ο αγκώνας ακινητοποιείται με νάρθηκα σε περίπου 90° κάμψης για σύντομο χρονικό διάστημα, συνήθως 5-7 ημέρες, εφόσον η άρθρωση είναι σταθερή. Στη συνέχεια, αρχίζει προστατευμένη κινητοποίηση με σταδιακή αύξηση του εύρους κίνησης. Η πρώιμη κινητοποίηση αποτελεί βασική αρχή της θεραπείας, καθώς η παρατεταμένη ακινητοποίηση αυξάνει σημαντικά τον κίνδυνο δυσκαμψίας.

Ενδείκνυται όταν:

Ο αγκώνας παραμένει ασταθής μετά την ανάταξη

Υπάρχουν συνοδά κατάγματα που απαιτούν οστεοσύνθεση

Η ανάταξη δεν είναι ανατομική και οι αρθρικές επιφάνειες δεν έχουν επανέλθει στην φυσιολογική τους θέση

Υπάρχει αγγειακή βλάβη

Η χειρουργική αποκατάσταση περιλαμβάνει οστεοσύνθεση ή αντικατάσταση της κεφαλής της κερκίδας, καθήλωση της κορωνοειδούς και ανακατασκευή συνδέσμων αγκώνα. Σε ακραία αστάθεια χρησιμοποιείται σε συνδυασμό με την οστεοσύνθεση και σταθεροποίηση των συνδέσμών και εξωτερική οστεοσύνθεση η συσκευή εσωτερικής σταθεροποίησης της άρθρωσης (Internal Joint Stabilizer).